Bez światła słonecznego nie byłoby życia na Ziemi. Słońce dostarcza energii do fotosyntezy roślinom dzięki czemu mamy piękny, zielony świat. Pozytywnie wpływa na nastrój człowieka, dzięki czemu wiosną i latem kiedy dni są długie czujemy się silniejsi, sprawniejsi, weselsi i zdrowsi.

W skład światła słonecznego wchodzą pasma:
- promieniowanie podczerwone
- światło widzialne
- promieniowanie ultrafioletowe

Dzięki promieniowaniu podczerwonemu na Ziemi utrzymuje się odpowiednia temperatura. Światło widzialne daje jasność i dostarcza energii organizmom roślinnym, zwierzętom i nam ludziom. Natomiast promieniowanie ultrafioletowe w dawkach agresywnych jest niebezpieczne dla skóry. Większość tych niebezpiecznych promieni UV pochłania ozonosfera. Jednak wobec postępującego uszkadzania tej warstwy przez szkodliwą działalność człowieka (dziury ozonowe) do Ziemi dociera coraz więcej promieni UV.

Wyróżniamy promieniowanie UVB czyli krótkie (290 – 320 nm) i UVA czyli długie (320 – 400 nm). Promieniowanie UVA przenika przez szyby, cienką odzież, chmury. Przenika przez warstwę rogową naskórka i dociera do warstwy skóry właściwej, gdzie może wywoływać zmiany degeneracyjne kolagenu, włókien elastyny, zmiany naczyniowe (tak zwane „pajączki”) oraz ostre i przewlekłe dermatozy (stany zapalne skóry).

Niemowlaki i dzieci na wakacjach
Szczególnie narażone na niekorzystne działanie promieniowania UVA są niemowlęta i małe dzieci. Skóra dzieci ma cieńszą warstwę naskórka oraz mniejszą ilość komórek - melanocytów produkujących melaninę - barwnik skóry stanowiący naturalną ochronę przed promieniowaniem. Promieniowanie UVA docierając do głębszych warstw skóry powoduje również niszczenie białek ochronnych immunoglobulin, powstające rodniki tlenowe mogą uszkadzać DNA komórkowe. Zniszczenie ochrony immunologicznej i destrukcyjne działanie rodników tlenowych stanowi zagrożenie rozwoju nowotworu skóry. Promieniowanie UVB (krótkie) pochłaniane jest przez warstwę rogową skóry i głównie tam oddziałuje na komórki skóry. Promieniowanie UVB jest niezbędne do wytwarzania w skórze aktywnej witaminy D3 odpowiedzialnej za prawidłową gospodarkę wapniowo – fosforanową i zabezpieczającą dzieci przed objawami krzywicy. Niestety charakteryzuje się ono również silnym działaniem rumieniotwórczym, powoduje tzw. oparzenia słoneczne.

Nierozsądne korzystanie z kąpieli słonecznych niesie ryzyko powikłań w postaci:

- rumienia posłonecznego, które objawia się jako zaczerwienienie i obrzęk skóry, daje uczucie świądu, pieczenia i bólu. Czasami dochodzi do poparzeń skóry i pojawienia się pęcherzy oparzeniowych wypełnionych płynem surowiczym. Wystąpić mogą również objawy ogólne: gorączka, dreszcze, bóle i zawroty głowy. Należy wówczas zastosować kąpiele i okłady chłodzące, uzupełnić niedobory płynowe poprzez podawanie dziecku dużej ilości wody, herbatki lub soków. Skórę powinno się smarować kremami i emulsjami łagodzącymi zawierającymi panthenol. Gorączkę i bóle głowy leczymy bezpiecznymi preparatami paracetamolu (patrz: APAP dla Dzieci). W przypadku wystąpienia głębokich oparzeń skóry oraz nudności i wymiotów konieczna jest konsultacja z lekarzem.
- niemowlęta i małe dzieci przebywające długo na słońcu nawet osłonięte ubrankiem mogą prezentować objawy przegrzania w postaci podwyższonej temperatury ciała i ogólnego złego samopoczucia.
- przewlekłymi powikłaniami działania słońca na skórę są piegi, przebarwienia i znamiona skórne, poszerzenia naczyń włosowatych skóry („pajączki”).
- pewien odsetek dzieci reaguje na promienie słoneczne swędzącymi wysypkami skórnymi i odczynami zapalno – alergicznymi. Są to tak zwane fotodermatozy.
- agresywne działanie promieni słonecznych zaburza odporność immunologiczną skóry i jest głównym czynnikiem zwiększającym ryzyko rozwoju czerniaka złośliwego (nowotworu wywodzącego się z komórek skóry) .

Chroń przed słońcem swoje dziecko
Aby nie dopuścić do rozwoju niekorzystnych efektów zażywania kąpieli słonecznych należy chronić dzieci przed słońcem. Niemowlętom do szóstego miesiąca życia zaleca się całkowite unikanie słońca ze względu na delikatną, niedojrzałą tkankę skórną. Pamiętając o tym, iż promienie słoneczne UV przenikają przez ubranka, parasole, chmury itp. spacery należy zaplanować w godzinach porannych do godziny jedenastej lub w godzinach popołudniowych po godzinie szesnastej. Z dziećmi w tym wieku spacerować należy zawsze w cieniu i po zastosowaniu kremów ochronnych pochłaniających promienie UVA i UVB najlepiej o filtrze minimum 50+.

Dzieci w wieku 6-12 miesięcy nie powinny przebywać w pełnym słońcu dłużej niż 15 minut. Aby zabezpieczyć dziecko przed szkodliwym wpływem promieni słonecznych zawsze stosujemy preparaty ochronne o wysokim stopniu pochłaniania promieniowania słonecznego (faktor powyżej 50+), smarujmy nasze dziecko grubą warstwą i często - najlepiej co 2 godziny. Dzieci w wieku do 3 lat mogą przebywać na słońcu około 30 minut, a powyżej 4 lat maksymalnie 60 minut. Zawsze należy pamiętać o ochronie skóry odpowiednim preparatem (faktor 30+ - 50+).

Należy pamiętać, że ochrona przeciwsłoneczna dzieci nie może ograniczać się do zwykłego kremu do opalania. Jeżeli nasze dziecko ma być wystawione na działanie promieni słonecznych przez dłuższy czas niż wymieniony wyżej tzw. „bezpieczny czas” przebywania na słońcu, wtedy zawsze pamiętajmy o to tym, że należy unikać wychodzenia z domu w godzinach południowych, kiedy słońce jest najbardziej „ostre”. Używać należy wyłącznie kosmetyków, które zawierają na opakowaniu informację, że chronią zarówno przed promieniami UVA jak i UVB - tylko takie stanowią zabezpieczenie.

Dzieci w każdym wieku powinny mieć chroniące skórę ubranko i nakrycie głowy. Polecam kapelusze lub czapki chroniące także płatki uszne, które szybko ulegają poparzeniu słonecznemu dając uciążliwe dolegliwości w postaci pieczenia, obrzęku i zapalnego rumienia. Spacery i zabawy na świeżym powietrzu należy organizować dzieciom w otoczeniu zacienionym. W wysokich temperaturach letnich wzrastają straty płynowe, które należy uzupełniać poprzez częste pojenie dzieci.

Jakkolwiek opalenizna dodaje urody to wiedzieć należy, że jest ona naturalną reakcją obronną skóry na szkodliwe działanie słońca. Promieniowanie słoneczne uaktywnia melanogenezę, czyli wytwarzanie melaniny – barwnika skóry, który chroni komórki skóry przed promieniami UV. Dzieci mają niedojrzałe mechanizmy obronne skóry, co powoduje zdecydowanie częstsze występowanie opisanych w pierwszej części artykułu nieprzyjemnych i groźnych powikłań.