Na przeżywanie bólu mają wpływ czynniki mechaniczne, termiczne, chemiczne, a także psychiczne i emocjonalne. Ból jest nieprzyjemnym doznaniem czuciowym i emocjonalnym związanym z aktualnie istniejącym czynnikiem uszkadzającym, np. stany zapalne, urazy itp. Odczuwanie bólu skutkuje zmianą zachowania dziecka w każdej grupie wiekowej.

Wskaźniki przeżywania przez dziecko bólu
Niemowlę cierpiące jest bardzo niespokojne, głośno płacze, krzyczy, wykazuje nadmierną aktywność, wymachuje kończynami, pręży ciało. Najlepszym wskaźnikiem bólu u niemowląt jest wyraz twarzy. Ściągnięte brwi, zaciśnięte oczy, otwarte usta i zwinięty w trąbkę napięty język, charakterystyczny bolesny wyraz twarzy.
Dziecko w wieku przedszkolnym jest niespokojne, wykazuje duże poczucie lęku, potrafi określić poczucie bólu werbalnie – „ajaj”, „bubu”, „auu...”.

Trzylatki i starsze dzieci potrafią określić natężenie bólu poprzez mimikę oraz opisy werbalne, potrafią rączką, paluszkami zlokalizować miejsce bólu.

Co intensyfikuje, a co łagodzi cierpienie?
U dzieci wiele czynników wpływa na odczuwanie bólu, ogromne znaczenie mają zachowania w rodzinie, opanowanie i reakcja rodziców. Dzieci są bardzo czułe na reakcje emocjonalne rodziców (patrz: Wpływ bólu na emocje). Stres, panika, niepokój, zauważony przez dziecko może nasilać jego doznania bólowe. Spokój rodzica działa kojąco i stanowi „silny środek znieczulający”.
Jeżeli dolegliwości bólowe nie ustępują pomimo niefarmakologicznych działań rodziców (masaże, kołysanie, tulenie, odwrócenie uwagi), albo nawracają w krótkich odstępach czasowych należy zasięgnąć opinii lekarza. W każdym przypadku przed rozpoczęciem leczenia farmakologicznego należy rozpoznać przyczynę bólu.