„Nie ma złych dzieci, są tylko dzieci, które swoim złym zachowaniem proszą o pomoc”

Gdy dziecko jest żywe jak srebro, nie do opanowania, kręci się i wierci, nieustannie podskakuje, ma trudności z przestrzeganiem reguł rodziców, wtedy może zacząć brakować sił i pomysłów na to, jak opanować swoją pociechę. Takie „niegrzeczne” dziecięce zachowania często prowadzą zmęczonych opiekunów do refleksji i poszukiwań. Rodzice zadają sobie pytanie: Jak należy rozumieć te trudne do zniesienia zachowania? Czy są one wyrazem jakiegoś zaburzenia, choroby, problemów emocjonalnych dziecka czy też wynikiem niedostosowania rodzicielskiej reakcji do dziecięcych potrzeb lub też wynikiem błędów wychowawczych?

TAJEMNICZE ADHD
Od kilku lat często słyszymy o dzieciach chorych na ADHD. Również my sami podejrzewamy o to zaburzenie te bardziej niesforne dzieci z naszego otoczenia. Termin ADHD stał się trochę terminem-wytrychem używanym, gdy już nie znajdujemy w sobie cierpliwości, akceptacji dla dziwnie i niestosownie zachowujących się dzieci. Kiedy, jakieś dziecko zostanie określone jako cierpiące na ADHD (słusznie lub niesłusznie) umożliwia mu to powrót do społeczeństwa w nowej i akceptowanej roli – roli osoby chorej. A dla chorego dziecka dorosły wykrzesa z siebie przecież miłość i zrozumienie.

Kiedyś bardzo krytycznie patrzyłam na nadużywanie etykiety tej choroby. Myślałam, że wynika ona ze złej woli osób dorosłych, zajmujących się dziećmi. Dziś uważam, że nazwanie dziecka chorym na ADHD pomaga również dorosłym odnaleźć się w trudnej dla nich sytuacji. Jest sposobem na zadbanie o siebie i często wiąże się z chęcią pomocy takiemu „szalejącemu” maluchowi. Bo kiedy już wiadomo, co dolega dziecku i dlaczego tak dziwnie się zachowuje, to z pewnością można się łatwo dowiedzieć jak mu pomóc.
Byłoby cudownie, gdyby nie nadużywać terminu ADHD i mieć umiejętność odróżniania go od innych problemów. Wtedy pomoc byłaby jeszcze bardziej skuteczna - bo adekwatna do trudności.

OBJAWY ADHD
ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniem koncentracji uwagi jest zaburzeniem dotykającym ok.3-5% dzieci w wieku szkolnym. Częściej jest on rozpoznawany u chłopców niż dziewczynek. Naukowcy podejrzewają, iż jego przyczyna tkwi w wadliwym funkcjonowaniu mózgu, w którym przeważają procesy pobudzania nad procesami hamowania. Badania etiologiczne wskazują na znaczący wpływ dziedziczności w przypadku tej choroby. Jest więc większe prawdopodobieństwo zachorowania, gdy rodzice lub ktoś z rodziny miał w dzieciństwie objawy tej choroby. W tym zaburzeniu wyróżnia się trzy grupy objawów: ruchowych, poznawczych i emocjonalnych:

NADRUCHLIWOŚĆ – dziecko przebywa w ciągłym ruchu, często sprawiającym wrażenie bezcelowego. Trudno jest mu pozostać w miejscu – wtedy zaczyna się wiercić, bawić rękoma, machać nogami. Jest gadatliwe i nie może powstrzymać się od mówienia. Często ma trudność z kontynuowaniem rozpoczętego zadania i porzuca je nieskończone w środku

ZABURZENIA KONCENTRACJI UWAGI – przejawiają się w trudności w skupieniu uwagi i słuchaniu innych. Dzieci z tym deficytem mają problemy w dbaniu o szczegóły. Są roztargnione i z łatwością o czymś zapominają. Trudno im się zorganizować. Brakuje im refleksji nad własnym zachowaniem.

IMPULSYWNOŚĆ – podejmowanie działań bez namysłu, często ryzykownych oraz nieumiejętność czekania na swoją kolej, niecierpliwość i przeszkadzanie innym. U niektórych dzieci występuje wzmożona drażliwość. Dzieci te szybko reagują gniewem, złością, a także lękiem. Może to prowadzić do silnych wybuchów emocji.

DIAGNOZA
Diagnozę najczęściej stawia psycholog lub psychiatra. Rozpoznania dokonuje się na podstawie:

• Wnikliwego wywiadu z rodzicami, a jeżeli to możliwe również z innych osobami znającymi dziecko
• Badania lekarskiego
• Badania obserwacji dziecka przez psychologa

Warto pamiętać, iż wczesne wykrycie tego zaburzenia i jego leczenie zapobiega pogłębianiu się trudności adaptacyjnych dziecka w środowisku szkolnym i rodzinnym.

LECZENIE
Plan pomocy opracowuje się indywidualnie dla każdego dziecka. Przy jego przygotowywaniu uwzględnia się wiek i stan zdrowia dziecka oraz głębokość i rodzaj występujących objawów, a także podatność dziecka na określone procedury terapeutyczne. Dziecko można wspomagać poprzez:

• Psychoterapię indywidualną dziecka (wspomagającą rozwój dziecka, rozumienie siebie);
• Terapię wpływającą na poprawę koncentracji uwagi dziecka
  (terapia sensomotoryczna, kinezjologia, eurytmia, hipnoterapia, muzykoterapia, zajęcia relaksacyjne Jacobsona);
• Terapię dziecka w grupie rówieśniczej (ćwiczenie umiejętności komunikowania się i współpracy w grupie);
• Zajęcia psychoedukacyjne dla rodziców dzieci z ADHD (możliwość uzyskania konkretnych wskazówek);
• Warsztaty Umiejętności Wychowawczych dla rodziców (wzrastanie w rodzicielstwie z innymi rodzicami;)
• Terapię rodziny (wspólne spotkania z całą rodziną, na których omawia się bieżące problemy);
• Leczenie farmakologiczne (przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu leków należy być bardzo ostrożnym);

10 PRÓŚB DZIECKA Z ADHD
Na co dzień dobrze jest pamiętać o dziesięciu podstawowych prośbach dziecka nadpobudliwego. Zrozumienie ich ułatwia akceptację dziecka, zaś postępowanie zgodne z nimi pomaga zarówno dziecku, jak i rodzicom lepiej odnaleźć się w trudnych sytuacjach.

1. Pomóż mi skupić się na jednej czynności;
2. Chcę wiedzieć, co się zdarzy za chwilę;
3. Poczekaj na mnie, pozwól  mi się zastanowić;
4. Jestem „w kropce”, nie potrafię tego zrobić, pokaż mi wyjście z tej sytuacji;
5. Chciałbym od razu wiedzieć, czy to, co robię, jest zrobione dobrze;
6. Dawaj mi tylko jedno polecenie naraz;
7. Przypomnij mi, żebym się zatrzymał i pomyślał;
8. Dawaj mi małe zadania do wykonania, kiedy cel jest daleko gubię się;
9. Chwal mnie, choć raz dziennie, doceniaj moje wysiłki, bardzo tego potrzebuję;
10. Wiem, że potrafię być męczący, ale czuję, że się zmieniam, kiedy masz dla mnie czas i okazujesz mi jak mnie kochasz.

POZYTYWNIE O DZIECIACH Z ADHD
Albert Einstein genialny matematyk i naukowiec naszej ery, Ludwik van Beethoven –wybitny muzyk, Leonardo da Vinci – człowiek renesansu - wszystkich ich trzech łączy to, iż mieli wyraźne cechy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Także współczesne dzieci z cechami tego zespołu mają wiele talentów. Potrzebują one jednak wsparcia, by mogły rozwijać i wykorzystywać swoje, często ukryte zdolności.

Pamiętajmy również, iż wraz z dojrzewaniem struktur mózgowych objawy ADHD mogą zniknąć. Jednak nie ma co czekać biernie do tego czasu, a zamiast tego już dziś zacząć wspierać i lepiej rozumieć swoje niepowtarzalne dziecko.
Jeżeli dziecku nie została postawiona diagnoza ADHD, zaś jego zachowanie sprawia rodzicom trudności i kłopoty, również warto skorzystać z jakiejś formy wsparcia wymienionej w tym artykule.