Relacja między rodzicami i dzieckiem ma swój początek bardzo wcześnie zanim jeszcze dziecko pojawi się na świecie. Zajście kobiety w ciążę i perspektywa pojawienia się dziecka sprawia, że myśli i uczucia związane z tym faktem bardzo silnie wpływają na życie przyszłych rodziców. Próbują oni bowiem wyobrazić sobie jakie będzie ich dziecko, formułują pierwsze wobec niego nadzieje, a czasem i oczekiwania. Dotyczy to najczęściej płci dziecka, jego wyglądu, zdolności, podobieństwa do innych członków rodziny.

Następnym ważnym wydarzeniem jest obraz dziecka w trakcie badania USG. Wtedy rodzice po raz pierwszy widzą nieznanego przybysza na monitorze. Jest to moment istotny, bo ich nienarodzone jeszcze dziecko staje się bardzo realnie istniejącą osóbką, o której mają już pewne informacje. Badanie pozwala bowiem np.: na zidentyfikowanie płci i obserwowanie zachowań dziecka. 

Szczególnym momentem wpływającym na budowanie więzi z dzieckiem jest odczuwanie przez matkę pierwszych ruchów dziecka, a w późniejszym okresie ciąży obserwowanie jego aktywności w określonych porach dnia, reakcji na bodźce słuchowe i dotykowe. Reakcje te to odpowiedź na sygnały ze świata zewnętrznego - na głos mamy czy taty, określony rodzaj muzyki. Później, po urodzeniu, dziecko podobnie reaguje na te same bodźce dźwiękowe. Słysząc głos mamy czy taty uspokaja się, okazuje swoje zadowolenie słuchając znajomej melodii. Przytulane i kołysane słyszy odgłos bijącego serca poznany w okresie prenatalnym, gdzie czuło się bezpiecznie i gdzie jego potrzeby były całkowicie zaspokojone.

W okresie niemowlęcym dla budowania więzi z dzieckiem równie ważne jest zaspokajanie jego potrzeb fizjologicznych jak utrzymywanie z nim kontaktu werbalnego i poprzez dotyk. Rodzice wykonując czynności pielęgnacyjne czule, spokojnie przemawiają do dziecka, nucą mu piosenki, kołyszą i przytulają. Dziecko reaguje na to uśmiechem, wokalizacją, nawiązuje kontakt wzrokowy, okazuje swoje zadowolenie. Kiedy natomiast odczuwa dyskomfort sygnalizuje to płaczem, co z kolei powoduje reakcję opiekunów. Ich pojawienie się, podjęcie konkretnych działań jest odpowiedzią na jego aktualne potrzeby, podjęciem zainicjowanej przez dziecko interakcji.

Początkowo dziecko reaguje pozytywnie na obecność wielu osób dorosłych. Około ósmego miesiąca wyróżnia spośród opiekunów 1-2 osoby, które stale się nim zajmują. Odmiennie reaguje na pozostałe osoby. Pokazuje tym samym objawy więzi z opiekunami. Ważne jest, by wychowaniem dziecka, najlepiej przez pierwsze trzy lata życia, zajmowała się stale jedna czy dwie osoby. W tym wieku, w okresie wczesnego dzieciństwa, wytwarza się pierwsza i najważniejsza w życiu dziecka więź, relacja z matką. Wielu badaczy uważa, że relacja ta jest niezwykle istotna dla prawidłowego rozwoju dziecka. Staje się matrycą dla  związków nawiązywanych w późniejszym okresie (H.R. Shaffer, Psychologia dziecka, 2005, PWN). Jeśli jest ona dla dziecka satysfakcjonująca, łatwiej będzie mu przechodzić do kolejnych etapów rozwojowych, prawidłowo kształtować osobowość, osiągać umiejętności intelektualne i społeczne.

Codzienne zabawy, wspólne spacery i rozmowy powodują, że związek ten jest coraz silniejszy. Rodzic, towarzysząc na co dzień dziecku podczas zabaw i innych zajęć, jest świadkiem jego pierwszych sukcesów, zmagań z trudnościami, nowymi wyzwaniami. Dzięki stałej obecności mamy lub taty dziecko ma z kim podzielić swoją radość, gdy uda mu się czegoś dokonać, wyżalić się w obliczu trudności. Czerpie z tej relacji przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa, które jest bazą dla prawidłowego rozwoju.

czytaj więcej »